Kaside Okuyana Ne Denir? Bilimsel Merakla Edebî ve Müzikal Bir Yolculuk “Kaside okuyana ne denir?” sorusu ilk bakışta basit görünebilir. Ama işin içine edebiyat tarihi, müzik bilimi, dilbilim ve kültürel antropoloji girince, yanıtın katman katman açıldığını görürüz. Bu yazıda, bilimsel bir merakla ve herkesin rahatça izleyebileceği bir dille, terimlerin nasıl kullanıldığını, aralarındaki anlam farklarını ve performansın toplumsal bağlamını birlikte keşfedeceğiz. Kaside Nedir? (Kısa Tanım ve Çerçeve) Kaside, klasik Doğu edebiyatlarında (özellikle Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında) genellikle bir methiye veya belirli bir tema etrafında kurulan uzun şiir türüdür. Osmanlı-Türk edebiyatında dinî ve tasavvufî içeriklerden sultana övgüye kadar geniş bir yelpazede…
12 YorumKeyifli Satırlar Yazılar
Tutulması Kaç Saat Sürer? – İktidarın Gölgesinde Bir Siyasal Analiz Tutulma kavramı, yalnızca gökyüzüne ait değildir; siyaset bilimi açısından da iktidarın geçici kararmalarının, toplumsal ışığın önüne çekilen gölgelerin metaforudur. Bir siyaset bilimci gözüyle “Tutulması kaç saat sürer?” sorusu, fiziksel bir olgudan çok daha fazlasını ima eder: Güç ilişkilerinde karanlık ne kadar sürer? Toplumsal bilinç, ideolojik gölgeleri ne kadar süreyle kabullenir? İktidarın Gölgesi: Kimin Üzerine Düşer? İktidar, tıpkı bir güneş tutulması gibi, doğası gereği geçicidir; ama etkisi kalıcı olabilir. Bir toplumda güç, tıpkı Ay’ın Güneş’in önüne geçmesi gibi, bir grubun diğerinin görünürlüğünü engellemesiyle şekillenir. Bu gölge bazen bir kurumun baskın otoritesi,…
18 YorumToplumsal Tatların İzinde: Physalis Nasıl Yenir? Toplumsal yapıların karmaşık dokularını anlamaya çalışan bir araştırmacı olarak, insanların yalnızca ne yediği değil, nasıl yediği de beni her zaman büyülemiştir. Bir meyvenin, örneğin physalisin (altın çilek olarak da bilinir), toplum içinde nasıl algılandığı, yalnızca damak tadına değil, toplumsal kimliğe, statüye ve kültürel aidiyete dair çok şey söyler. Physalis; modern mutfaklarda bir süs, doğada bir mucize, pazarda bir merak nesnesi, sofrada ise bir “yeni deneyim”dir. Ama aslında o, bireylerin ve toplulukların yemekle kurduğu toplumsal ilişkiyi görünür kılar. Bir Meyveden Fazlası: Toplumsal Normlar ve Yeme Biçimleri Physalis’in nasıl yendiği, aslında toplumsal normların sofradaki yansımalarından biridir.…
22 YorumKardeş Kent İlişkisine Kim İzin Verir? (Ve Neden Bu Kadar Bürokrasi Var?) Peşin konuşayım: Kardeş kent ilişkileri, yerelde şirin bir el sıkışma değil; resmen “uluslararası” bir dosya. Ben de bugün, güçlü bir görüşle geliyorum: Bu iş, sadece hatıra plaketi ve karşılıklı lokum tepsisiyle yürütülemez; kural, şeffaflık ve kamu yararı şart. Hadi bürokrasinin labirentine beraber dalalım—ama cesurca: Nerede tıkanıyor, nerede işe yarıyor? “Kardeş Kent”i Kim Başlatır, Kim Onaylar? Kısa cevap: İlk düğmeye belediye meclisi basar; karar alır. Ancak iş yurtdışındaki bir belediyeyle ise, merkezi idare onayı gerekir. Türkiye’de uygulama, belediyelerin yabancı yerel idarelerle “kardeş kent/ortak proje” kurabilmesini meclis kararı + bakanlık…
12 YorumMukanna İsyanı: Toplumsal Yapılar ve Cinsiyet Rollerinin Çatışması Sosyolojik bir araştırmacı olarak, toplumsal yapıların ve bireylerin etkileşimini anlamaya çalışırken, geçmişteki toplumsal hareketlerin, bu etkileşimin nasıl şekillendiğini gösteren önemli birer örnek olduğunu fark ettim. İnsanların, bir yandan kişisel tercihleriyle bir kimlik oluşturdukları, diğer yandan da içinde bulundukları toplumsal yapılarla şekillendikleri karmaşık bir etkileşim alanında yaşadıkları gerilimler, toplumsal isyanları doğurabiliyor. Mukanna İsyanı, tam da böyle bir noktada, toplumsal yapılarla bireylerin etkileşimini anlamamıza olanak tanıyacak bir örnek teşkil etmektedir. Mukanna İsyanı: Kimin Zamanında? Mukanna İsyanı, 8. yüzyılda, Abbâsîler’in ilk yıllarında, özellikle 760’lı yıllarda ortaya çıkmıştır. Bu dönemde, Abbasî İmparatorluğu yeni bir yönetim anlayışına…
18 YorumKaraağaç Nerelerde Kullanılır? Farklı Bakış Açılarıyla Derinlemesine Bir İnceleme Herkesin bir konuyu ele alış biçimi farklıdır, değil mi? Ben de tam olarak bu yüzden, doğanın güçlü ve köklü ağaçlarından biri olan karaağaç hakkında farklı düşünceleri bir araya getirip tartışmayı seven biri olarak bu yazıyı kaleme almak istedim. Karaağacın kullanım alanlarını konuşurken yalnızca “nerede işe yarar?” sorusunu değil, aynı zamanda “kim nasıl bakar?” sorusunu da birlikte sorgulayalım. — Karaağaç: Doğanın Çok Yönlü Hazinesi Karaağaç, sert yapısı, uzun ömürlü gövdesi ve estetik görünümüyle insanlık tarihinde önemli bir yere sahip olmuştur. Dayanıklı yapısı sayesinde hem inşaat sektöründe hem de mobilya üretiminde yüzyıllardır tercih…
10 YorumKara Lahana Kaç Dakika Haşlanır? Bilimin Işığında Mutfaktaki Gerçekler “Bir yaprak, ne kadar sürede yumuşar?” diye hiç düşündünüz mü? Belki kulağa sıradan bir mutfak sorusu gibi geliyor ama aslında bu, kimyanın, biyolojinin ve gastronominin kesiştiği büyüleyici bir alan. Ben de tam bu merakla kara lahananın haşlanma süresini sadece pratik bilgilerle değil, bilimsel verilerle de ele almak istedim. Çünkü bir yaprağın kaynayan suyla dansı, düşündüğünüzden çok daha derin bir hikâye anlatır. Bitki Hücrelerinin Sırrı: Haşlama Süresi Neden Önemlidir? Kara lahana, yapısal olarak selüloz ve lignin gibi lifli bileşenlerden oluşan sağlam hücre duvarlarına sahiptir. Bu duvarlar, bitkiye dik durma ve dış etkenlere…
10 Yorumİslam’da Kâr Payı Nedir? Geleceğin Ekonomisinde Adalet, Strateji ve İnsan Merkezli Bir Vizyon Geleceğe dair düşünmek insanı her zaman heyecanlandırır. Hele konu, dinî değerlerle ekonomik sistemlerin kesişim noktasında yer alan “kâr payı” gibi derin bir kavramsa, zihnimizde daha fazla soru işareti belirir. Peki İslam ekonomisi bu konuda nasıl bir yol gösterir? Önümüzdeki yıllarda kâr payı anlayışı nasıl evrilebilir? Gelin birlikte, hem analitik hem de insani yönleriyle bu konuyu derinlemesine keşfedelim. İslam’da Kâr Payının Temeli: Faizsiz, Adil ve Paylaşıma Dayalı Bir Kazanç İslam’da kâr payı (mudaraba ya da musharaka gibi ortaklık modelleri üzerinden elde edilen gelir), klasik finans dünyasındaki faizli kazançtan…
6 YorumHukukun Temel İlkeleri: Toplumsal Yapıların ve Bireylerin Etkileşimi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz Hukukun Temel İlkelerine Sosyolojik Bir Bakış Toplumları anlamak ve bu toplumlarda bireylerin nasıl bir arada yaşadığını, nasıl hareket ettiğini ve ilişkilerini nasıl şekillendirdiğini incelemek, her zaman büyüleyici olmuştur. Özellikle, toplumsal yapılar ve bireylerin bu yapılara nasıl uyum sağladığı üzerine yapılan araştırmalar, hem toplumu anlamamıza hem de hukukun işleyişine dair daha derin bir kavrayış geliştirmemize yardımcı olabilir. Hukuk, toplumsal düzenin teminatıdır, ancak bu düzenin nasıl inşa edildiğini ve bireylerin hukukla nasıl etkileşime girdiğini anlamak, toplumsal normlar, cinsiyet rolleri ve kültürel pratikler çerçevesinde oldukça önemlidir. Toplumsal Normlar ve Hukuk: Yapısal…
10 YorumHudut Ne Demek? Siyasi Bir Kavram Olarak Hudut ve Güç İlişkileri Giriş: Güç, Toplumsal Düzen ve Hudutlar Üzerine Bir Siyaset Bilimci Bakışı Hudut, günümüzde genellikle sınır ya da sınır çizgisi olarak tanımlansa da, siyasetin derinliklerinde çok daha fazla anlam taşır. Bir siyaset bilimci olarak bakıldığında, hudutlar sadece coğrafi sınırlamaları belirlemekle kalmaz; aynı zamanda toplumların iç yapısını, iktidar ilişkilerini, ideolojileri ve vatandaşlık anlayışını da şekillendirir. Hudutlar, bir ülkenin dışarıya karşı kendini tanımlaması, içeriye yönelik ise toplumsal düzeni koruma ve güç ilişkilerini belirleme aracı olarak karşımıza çıkar. Bu bağlamda, “Hudut ne demek?” sorusuna yanıt ararken, sadece fiziksel bir sınırdan değil, onun ötesindeki…
12 Yorum